Ani Getcheva is beëdigd tolk en vertaler Bulgaars en inmiddels al bijna 25 jaar lid van het NGTV. We vragen haar naar haar carrière, haar motivatie om tolk en vertaler te worden en tips die haar hebben geholpen in haar ondernemerschap.
Hoe ben je in het vak gerold?
“Mijn interesse en passie voor taal is de rode draad in mijn leven. Mijn moedertaal is Bulgaars, maar al op jonge leeftijd had ik ook interesse voor andere talen, zoals Duits, Engels en Russisch. Op het Duitstalige gymnasium kreeg ik les van docenten uit Duitsland. Ik wist dat mijn universitaire studie ook te maken moest hebben met taal. De studie Bulgaarse taal- en letterkunde op de Universiteit van Veliko Tarnovo was me op het lijf geschreven. Ik bestudeerde de taal in al haar rijkdom – van academisch en formeel gebruik tot spreektaal en straatregister. Een uitmuntende beheersing van de moedertaal vind ik een voorwaarde om een goede vertaling naar een andere taal te kunnen maken. Dat helpt me nog steeds om als tolk en vertaler hoge kwaliteit te kunnen leveren en de nuances in de taal over te brengen.”
En toen kwam je in Nederland. Wanneer ben je gestart als tolk en vertaler?
“Ik ontmoette mijn Nederlandse man en kwam zo in Nederland terecht. Het leren van de Nederlandse taal ging me gemakkelijk af, omdat het veel overeenkomsten met de Duitse taal heeft. Nadat ik zo’n tien jaar bij de Centrale Bibliotheek van de Universiteit in Leiden heb gewerkt als informatiespecialist, ben ik mijn onderneming als tolk en vertaler gestart. Ik heb aan de Stichting Instituut Gerechtstolken en -vertalers (SIGV) de opleidingen “Gerechtstolken in strafzaken” en “Juridisch vertaler in strafzaken” afgerond. Ik schreef me in bij alle tolkenbureaus van de rechtbanken om voor hen te mogen tolken. Zo ging dat destijds. Toen gingen deuren voor mij open met de diploma’s van SIGV op zak. Waar ik eerst nog parttime werkte, ging ik al snel fulltime aan de slag.”
Waarom heb je gekozen voor het werkgebied justitie?
“Voor mij een logische keuze, want naast een sterk rechtvaardigheidsgevoel heb ik altijd affiniteit gehad met veiligheid en naleving van wetten en regelgeving. Het is spannend om te zien wat er gebeurt als mensen regels overtreden. Ik werk graag buiten mijn comfortzone, dat vraagt veel van me en maakt mijn werk zo afwisselend. Uiteindelijk is het doel van mijn inspanningen om mensen te helpen beter te laten communiceren met elkaar, zodat ze elkaar beter begrijpen. Ik werk voor de rechtspraak, het Openbaar Ministerie, opsporingsdiensten, notarissen en advocatuur. En ik werk ook voor media, gemeenten en commerciële bedrijven. Als tolk reis ik heel Nederland door. Reizen vind ik leuk en het werk van tolk geeft me een kick. Mijn werk is een afwisseling van handelen volgens protocol en de noodzaak tot improviseren in onverwachte omstandigheden. Mijn streven is om altijd hoge kwaliteit te leveren. Ik ben trots op wat ik doe en wat ik kan betekenen voor anderen.”
Is er nog een bijzonder moment in je carrière dat je bijblijft?
“Elke casus is bijzonder. Ik ontmoet allerlei mensen die iets gedaan of misdaan hebben. Ik blijf gefocust op hoe iemand praat, zinnen formuleert en hoe de stem klinkt. Stemmen en gezichten vergeet ik nooit. Van de meeste klanten krijg ik via een tolkbureau een oprecht bedankje voor de steun en de professionaliteit tijdens een rechtbankzitting. Heel soms ontvang ik een mail van de Bulgaarse betrokkene zelf, zoals van een gezin tijdens een lange en moeilijke zitting. Ze hebben hierin expliciet benadrukt, dat ze zo blij waren met de nauwkeurige vertaling en menselijke betrokkenheid die ze in mijn woorden en houding hebben gevoeld. Dat ze dat meer vertrouwen en een groter gevoel van veiligheid heeft gegeven. Elke keer zet ik me voor de volle 100% in, voor de persoon die een tolk nodig heeft. Deze woorden van erkenning en dankbaarheid zijn dan heel mooi.”
Waarmee moet je rekening houden als je dit vak kiest?
“Tolken en vertalen is inhoudelijk ingewikkeld, stressvol en soms ondankbaar. Het vereist een hoog niveau van concentratie, veel parate kennis en je hebt een mate van zelfredzaamheid nodig. Veel kun je voorbereiden, maar er zijn altijd momenten waarop je moet improviseren. Kwaliteit is belangrijk, maar flexibiliteit is ook nodig. Bij de rechtspraak zijn zittingen ver vooruit ingepland. Opsporingsdiensten echter werken ook ’s avonds, ’s nachts of in het weekend. Ze weten niet van tevoren wie of wat ze aantreffen. Flexibel reageren is dan belangrijk.”
Waarom ben je lid geworden van het NGTV?
“Als zelfstandig ondernemer maak ik geen deel uit van een team. Het werk van een tolk en vertaler is nu eenmaal een eenzaam beroep. Vanaf het eerste moment wilde ik mijn carrière professioneel aanpakken. Voor mij was dit mijn vak, niet iets dat ik ‘erbij’ doe. Ik heb me daarom meteen in 2002 bij het NGTV aangesloten. Onder de vlag van deze professionele organisatie kan ik collega’s ontmoeten, kennis opdoen en na al die jaren leer ik nog steeds tijdens NGTV-bijeenkomsten. Ik vind het ook fijn dat ik nu mijn ervaringen met anderen kan delen, zoals ik vroeger juist van leden met jarenlange ervaring leerde.”
Zet in op ondernemersvaardigheden
“De wereld in de tolk- en vertaalbranche is veranderd. Waar eerst contacten direct bij opdrachtgevers voor opdrachten zorgden, verlopen aanvragen nu vaker via tolk- en vertaalbureaus. Ondernemersvaardigheden zijn belangrijk om zichtbaar te zijn en opdrachten binnen te halen. Ik vind het goed, dat het NGTV haar leden helpt met de benodigde kennis en handvatten over ondernemerschap. Hoe onderhandel je, hoe val je op en hoe haal je projecten binnen? En vergeet ook niet de potentiële leden. Onze beroepsgroep vergrijst, er zijn jonge, enthousiaste tolken en vertalers nodig om de markt met kennis en zelfvertrouwen te betreden.”